Türkiye’de son aylarda art arda yapılan uyuşturucu operasyonları gündemin üst sıralarına yerleşirken, ünlü isimlerin test sonuçlarının pozitif çıkması iş dünyasında da yeni bir süreci tetikledi. Daha önce çoğunlukla eğlence sektörüyle ilişkilendirilen madde kullanımı konusu, artık şirketlerin işe alım politikalarında da belirleyici unsurlardan biri haline geldi. Birçok firma, adaylardan sağlık raporuna ek olarak “madde testi” talep etmeye başladı.
TALEP KATLANARAK ARTTI
Eskiden ağırlıklı olarak sürücülük, güvenlik ve ağır sanayi gibi riskli mesleklerde uygulanan uyuşturucu tarama testleri, artık farklı sektörlerde de yaygınlaşıyor. Bazı şirketler bu testi resmi işe alım prosedürlerine dahil ederken, bazıları mülakatın ileri aşamalarında zorunlu şart olarak adaylara sunuyor. Laboratuvarlar ise talebin 6-7 kat arttığını belirtiyor.
KURUMSAL PAKET DÖNEMİ
Sabah gazetesinin haberine göre, yoğun talep üzerine laboratuvarlar şirketlere özel toplu test paketleri hazırlamaya başladı. Hızlı sonuç garantisi sunan bu paketler kapsamında iş yerlerine mobil numune ekipleri de gönderiliyor. Böylece madde taraması, bireysel sağlık kontrolü olmaktan çıkıp kurumsal risk yönetiminin bir parçası haline geliyor.
“Bağımlılık Yapıcı Madde Tarama Testi” olarak adlandırılan uygulamanın ortalama fiyatı yaklaşık 2.200 TL. Ancak toplu anlaşmalarda bu rakam daha düşük seviyelere inebiliyor.
Laboratuvar yetkilileri, yalnızca İstanbul’da işveren talebiyle günde 20 binden fazla test yapıldığını ifade ederken, sektör içinde de ciddi bir rekabet oluştuğu belirtiliyor.
Özellikle büyükşehir belediyelerine bağlı ulaşım kurumlarında düzenli test uygulamasının yaygınlaştığı, son iki yılda bu nedenle yaklaşık 50 kişinin işten çıkarıldığı bildiriliyor.
HUKUKİ BOYUTU
Madde testi talep edilmesi hukuken yasak değil. Ancak bunun işin niteliğiyle uyumlu olması, kişinin açık rızasının alınması ve sonuçların gizli tutulması şart koşuluyor.
SONUÇLAR SADECE KİŞİYE VERİLİYOR
KVKK kapsamında test sonuçları doğrudan işverene iletilmiyor. Laboratuvarlar sonuçları yalnızca test yaptıran kişiye veriyor. İşverene sunulabilmesi için kişinin açık onayı gerekiyor. Bu nedenle sonuçlar genellikle kapalı zarfla teslim ediliyor veya dijital ortamda sadece kişisel erişime açılıyor.
Yetkililer, bu testlerin cezai bir yaptırım doğurmadığını, yalnızca işe uygunluk değerlendirmesi amacıyla kullanıldığını vurguluyor.
