Küresel enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar ve petrol fiyatlarındaki yükseliş Türkiye’de akaryakıt fiyatlarını yeniden gündemin merkezine taşıdı. Özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin ardından petrol fiyatlarında yaşanan artış, hükümeti akaryakıt fiyatlarındaki ani yükselişleri sınırlamak için yeniden “eşel mobil sistemi”ni devreye almaya yöneltti. Kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasının ardından mikrofon uzattığımız vatandaşlar ise uygulamayı farklı açılardan değerlendirdi.
Fiyat artışlarının yüzde 75’i vergiden karşılanacak
Yayımlanan karara göre akaryakıt fiyatlarında yaşanan artışların önemli bir bölümü vergi düzenlemesiyle dengelenecek. Buna göre akaryakıta gelen zamların yüzde 75’lik kısmı vergiden karşılanacak. Örneğin pompa fiyatına 10 liralık bir zam gelmesi durumunda bunun yalnızca 2,5 lirası doğrudan tabelaya yansıyacak, kalan kısmı ise vergi düzenlemesiyle dengelenecek.
Hükümetin amacı, özellikle küresel gelişmeler nedeniyle yaşanabilecek ani fiyat artışlarının doğrudan vatandaşa yansımasını sınırlamak ve pompa fiyatlarındaki hızlı yükselişi frenlemek.
“Bu adım daha önce atılmalıydı”
Sokakta görüşlerini belirten bazı vatandaşlar, eşel mobil sisteminin yeniden devreye alınmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendirirken, uygulamanın daha önce hayata geçirilmesi gerektiğini savundu.
Bir vatandaş görüşünü şu sözlerle dile getirdi:
“Devlet aslında geç kaldı. Böyle bir sistem zaten vardı. Daha önce bunların yapılması lazımdı. Vatandaşın düşünülmesi gerekiyordu.”
Bazı vatandaşlar ise özellikle akaryakıt fiyatlarının son yıllarda hızlı şekilde yükseldiğini hatırlatarak benzer bir müdahalenin daha erken yapılması gerektiğini dile getirerek “Akaryakıt 30 lirayken 50 liraya gelene kadar neden böyle bir adım atılmadı? O zaman yapılsaydı belki fiyatlar bu kadar hızlı yükselmezdi.” ifadelerini kullandı.
“Vatandaşı bir nebze rahatlatabilir”
Sokaktaki görüşlerin bir kısmı ise düzenlemenin özellikle ani zamların etkisini azaltacağı görüşünde birleşiyor. Bazı vatandaşlar, artışların tamamen engellenemese bile sınırlanmasının önemli olduğunu belirtti.
Bir vatandaş şu ifadeleri kullandı:
“60 liradan direkt 70 liraya çıkmasındansa, 10 liralık zammın sadece 2,5 lirasının yansıması tabii ki daha iyi. Bu en azından vatandaşı biraz rahatlatır.”
Şüpheyle yaklaşanlar da var
Ancak uygulamaya temkinli yaklaşan vatandaşlar da bulunuyor. Bazı kişiler, vergi düzenlemesinin uzun vadede yine vatandaşa yansıyabileceğini düşünüyor.
Bir vatandaş bu konudaki endişesini “Ben mantıklı bulmuyorum. Yine halkın sırtına yükleyecekler. Karşılıyoruz diyorlar ama sonunda yine insanlara yansır.” diyerek dile getirdi.
Yeni adımlar beklentisi
Vatandaşların bir bölümü ise akaryakıtta yapılan düzenlemenin olumlu olduğunu ancak benzer vergi kolaylıklarının diğer alanlarda da uygulanması gerektiğini ifade ediyor. Özellikle elektronik ürünler, beyaz eşya ve diğer tüketim kalemlerinde de vergi indirimi beklentisi dile getiriliyor.
Sokaktaki ortak görüş ise eşel mobil sisteminin kısa vadede fiyat artışlarını sınırlayabileceği ancak vatandaşın ekonomik olarak rahatlaması için daha kapsamlı adımların gerektiği yönünde. Uzmanlar da küresel enerji piyasalarındaki gelişmelerin akaryakıt fiyatları üzerindeki etkisinin önümüzdeki dönemde yakından takip edileceğini belirtiyor.
